MEYVECİLİK

10 dönüm Elma bahçesi tesisi (M9)
Sabit maaliyetler:
Arazi: -
İşletme Binası: -
Makina Parkı: -
Personel Giderleri: - Sabit maaliyetler,
Diğer: - kurulan işletme ve bölgeye göre değişiklikler göstermektedir.

İlk yatırım maaliyeti:
kuyu açma: 2,000tl
motor: 1.000tl
çevre teli: 5,500tl
damlama sulama sistemi: 3,000tl

fidan maaliyeti: 18.500 tl (1.0x3.0 m dikim arası 330 fidan/ da= 3.300 fidan x 5.5 ytl)
Telli terbiye sistemi 5.000 tl
Arazi Dikime hazırlama: 1,000tl
Dikim çukuru hazirlama: 1,000tl
dikim maaliyeti: 1,000tl

38.000 tl TOPLAM İLK YATIRIM MALİYETİ


1. vejetasyon masraf: 2,000 tl (gübre, sulama, ilaçlama, toprak işleme, genel bakım işçiliği)
ürün: -
2. vejetasyon masraf: 3,000 tl
ürün: 5 ton
3. vejetasyon masraf: 3,000 tl
ürün: 25 ton
4. vejetasyon masraf: 5,000 tl
ürün: 60 ton
5.vejetasyon masraf: 5,000 tl
ürün: 80 ton ( Tam verim senesinde 8 ton/da ürün hedeflenmelidir) 
TOPLAM.170 TON ELMA HASAT EDİLİR.DEĞERİ:170.000 TL.DİR

* Bakım masrafları bölgede zararlı yoğunluğuna göre değişim gösterir
* Bu rakamlar M 9 elma fidanları ile yetiştirilen bir bahçe içindir.


FİDAN ÇEŞİTLERİMİZ

ELMA
Anaç Çesit
M9

Jersey Mac

Vista Bela

Summer Red

Anna

Grany Smith

Golden

Starking

Brebaurn

Fuji

Red Fuji

Red Brebaurn

Mondial Gala

Williams Pride

Red Chief

Scarlet Spur

Beacon

Jona Gold

MM106

Jersey Mac

Vista Bela

Summer Red

Anna

Grany Smith

Golden

Starking

Brebaurn

Fuji

Red Fuji

Red Brebaurn

Mondial Gala

Williams Pride

Red Chief

Scarlet Spur

Beacon

Jona Gold

MM111

Jersey Mac

Vista Bela

Summer Red

Anna

Grany Smith

Golden

Starking

Brebaurn

Fuji

Red Fuji

Red Brebaurn

Mondial Gala

Williams Pride

Red Chief

Scarlet Spur

Beacon

Jona Gold

YABANİ ÇÖĞÜR(Tohum anacı)

Jersey Mac

Vista Bela

Summer Red

Anna

Grany Smith

Golden

Starking

Brebaurn

Fuji

Red Fuji

Red Brebaurn

Mondial Gala

Williams Pride

Red Chief

Scarlet Spur

Beacon

Jona Gold

ŞEFTALİ

Anaç Çesit

Yabani Çögür

Early Red

Dixired

Glohaven

Cresthaven

J.H.Hale

Hale Haven

Loring

Cardinal

Monroe

Nektarin

Armking

Crimson Gold

S.S.Summer Red

Fantassia

Cadese 2000

KİRAZ

Anaç Çesit

Kus Kirazi

0900 Ziraat (Dalbasty,Aksehir Napolyonu, Allahdiyen,Uluborlu Napolyonu)

Lambert

Starks Gold (Beyaz Kiraz)

Mahlep

0900 Ziraat (Dalbasty,Aksehir Napolyonu, Allahdiyen,Uluborlu Napolyonu)

Lambert

Starks Gold (Beyaz Kiraz)

Bodur klonal anaçlı Bodur klonal anaç üzerine aşılı kısıtlı sayıda kiraz fidanı vardır

ARMUT

Anaç Çesit

Yabani Armut

Akça

Williams

Santa Maria

Deveci

Ankara

Margeret Maria

KAYISI

Anaç Çesit

Zerdali

Alyanak

Tyrinte

Sekerpare

Tokaloğlu

Ninfa

H.Haliloglu

Hasanbey

Aprikoz(Igdir)

Precoce de Colomer

AYVA

Anaç Çesit

Yabani Ayva

Eşme

Limon

Ekmek

CEVİZ

Anaç Çesit

Yabani Çögür

Sebin

Bilecik

Kr-2

Kaplan

Yalova-1

Yalova-3

Yalova-4

TRABZON HURMASI (Cennet meyvesi)

Anaç Çesit

Yabani

Hachiya (Çikolatali)

Hachiya (Çikolatasiz)

BADEM

Anaç Çesit

Yabani Çögür

Texsas

Nonperail

Drake

Fernandez

ERIK

Anaç Çesit

Yabani Çögür

Can-Papaz

Aynaly

President

Giant

Formosa

Stanley

Ozark Primier

Angeleno

Black Diamont

Friar

VİŞNE

Anaç Çesit

Mahlep

Kütahya

LIMON

Anaç Çesit

Turunç

Enterdonat

Yatak

Kibris Lamas

NAR

Anaç Çesit

Çelik

Hicaz

PORTAKAL

Anaç Çesit

Turunç

Washington

Yafa

Valansia

Alanya Dilimi

MANDALİNA

Anaç Çesit

Turunç

Nova

Clematin

Kinnow

Fremond

Klausellina

Robinson

Okitsu

Satsıma

Ankor

Fortune

ZEYTIN

Anaç Çesit

Gemlik

Domat

Samanlı

Toprak Ulak

Çakir

Çekiste

Çelebi

Çiller

ELMA YETİŞTİRİCİLİĞİ

l. GİRİŞ

Kültür elması (Malus communis Lam.) yetiştiriciliği ülkemiz genelinde yapılmaktadır, fakat en uygun kültür merkezleri yabanisinin yayılma alanlarına paralel olarak Kuzey Anadolu’da bulunmaktadır. Kuzey Anadolu, Karadeniz Kıyı Bölgesi ile İç Anadolu ve Doğu Anadolu yaylaları arasında ki geçit bölgeleri ve son yıllarda Güneyde Göller Bölgesi elmanın önemli yetiştiricilik alanlarını oluşturmaktadır.
Dünyada elma üretiminde Türkiye; Çin, Amerika Birleşik Devletleri ve Fransa’dan sonra dördüncü sırayı almaktadır. Türkiye’de 1988 yılında toplam elma ağacı sayısı 39 780 000 adet ve üretim 1 950 000 ton iken; 1998 yılında ağaç sayısı 38.000.000 adet ve üretim 2 450 000 ton’ a ulaşmıştır. Ayrıca ortalama ağaç verimi 1988 yılında 62.5 Kg iken 1998 yılında 64.5 Kg ‘a yükselmiştir.
2. ELMANIN EKOLOJİK İSTEKLERİ
2.1. İklim İstekleri
Elma ılıman, özellikle soğuk ılıman iklim meyvesidir. Genellikle dünyada 30°-50° enlemlerde yetişmektedir. Türkiye’de Ege Bölgesi’nde 500 metre . Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nin sıcak ve kurak yerlerindeki 800 metreden daha yukarı yerlerde yetişmektedir. Yüksek ışık yoğunluğu elmada çok iyi renk oluşumunu sağlar. Elma ağacı düşük sıcaklıkların olduğu sert kışlara dayanıklıdır. Kış dinlenmesi sırasında odun kısımları -35°C ile –40°C’ a, açmış çiçekler –2.2°C ile –2.3°C ve küçük meyveler ise –1.1°C ile –2.2°C’a dayanırlar
Elma kış dinlenmesine en fazla ihtiyaç duyan meyve türüdür. Yapılan denemelerde elmaların soğuklama ihtiyacını karşılayabilmesi için + 7.2°C’nin altında çeşitlere bağlı olarak 2322-3648 saat kalması gerekir. 0°C!nin altında ise 1081-2094 saat soğuklamaya ihtiyacı vardır. Yetersiz soğuklama sonucu çiçeklerin bir kısmı ölür, geriye kalan çiçeklerin açılması da normale göre hem daha geç, hem de düzensiz olur. Böylece geç açan çiçekler döllenme yetersizliği nedeni ile dökülür. Soğuklamasını giderememiş elma ağaçlarında yaprak gözleri sürmez ve ağaç çıplak kalır. Elma yüksek yaz sıcağından da hoşlanmaz. Sıcaklık 40°C’nin üzerine çıktığı zaman büyüme durur, daha yüksek sıcaklıklarda ise zararlanma görülmeye başlar.
2.2. Toprak İstekleri
Elma genellikle bir çok toprak tiplerinde başarılı sonuç verir. Bahçe kurulacak yerin alt toprak yapısı önemlidir. Alt toprak, bitki kökleri hiçbir zaman su içinde kalmayacak ve köklerin yayılmasını kolaylaştıracak şekilde drene edilmelidir. Sert ve suyu tutan alt toprak gelişmeye engel olur, ağacın büyümesini ve ömrünü olumsuz yönde etkiler. En iyisi alt toprağın çakıllı-tınlı olmasıdır. Toprak derinliğinin 2 metre veya daha fazla olması istenir. Elma yetiştiriciliği için en iyi topraklar optimal olarak 6.0-6.5 pH ve içerisinde normal kireci ve yeteri kadar humus ve nemi bulunan tınlı, tınlı-kumlu veya kumlu-tınlı geçirgen topraklardır.

3. ELMA ANAÇLARI

3.1. Tohum anaçları (Generatif anaçlar)
Bu anaçlar tohumla üretilir. Yabani elmaların tohumundan elde edilen bitkilere “çöğür”, kültür çeşitlerinin tohumdan elde edilenlere ise “yoz”denir.
Elma anacı olarak her ikisi de kullanılır. Her iki anacın üzerlerine aşılı çeşitlerin meyveye yatma zamanları, ağaçların ömürleri, meyve kalitesi üzerine etkileri açısından aralarında önemli bir fark yoktur. Yani çöğürlerle yozlar birbirlerine benzerler. Her iki anaçta kuvvetli gelişirler, bunlara aşılı çeşitler geç meyveye yatarlar, ağaçlar uzun ömürlü olur ve bol ürün verirler.
Elma tohum anaçları (Malus sylvestris Mill) ülkemiz elma yetiştiriciliğinde geleneksel olarak kullanılan bir anaçtır. Yabani olarak yetişen elma tohumlarından elde edilir. Bu anaç üzerine Starking Delicious, Golden Delicious, Granny Smith gibi kuvvetli gelişen çeşitler aşılandıkları zaman 5.5- 6.0 m.’ye kadar boy yapan kuvvetli ağaçlar oluştururlar ve “standart” gelişen ağaçlar olarak tanımlanırlar.
Böyle ağaçların verime yatmaları 5-6 yıl alır, 12-15 yaşında tam verime geçerler ve 25-30 yaşlardan sonra ekonomik anlamda verimden düşmeye başlarlar. Bu ağaçlardan, 1 dekar bahçeye toprağın verimliliğine göre 15-25 adet ağaç gerekir. Bu ağaçlarda budama, ilaçlama, meyve seyreltmesi gibi kültürel uygulamalarla hasat işleri çok güçleşmektedir.
Yabani tohum anaçları (çöğür) üzerine Starkrimson Delicious, Starkspur Golden Delicious gibi yarı bodur gelişen (spur tipi) çeşitlerde aşılanabilir. Hatta yarı bodur elma çeşitleri en başarılı sonucu tohum anaçları üzerine aşılandıkları zaman vermektedirler. Bu durumda, çeşitten dolayı %30-35’e varan bir bodurlaşma etkisi elde edilmektedir.
Elde edilen tohumlar yetiştirme şartlarının elverişli olduğu bölgelerde (Ege bölgesi gibi) sonbaharda genelde direkt aşı parsellerine ekilir ve takip eden yaz periyodunda gelişen çöğürler aşılanırlar. Şartların elverişli olmadığı yerlerde tohum tavasına ekilen tohumlardan bir yıl sonra elde edilen çöğürler aynı yıl sonbaharda aşı parsellerine şaşırtılırlar. Şaşırtmayı takip eden yaz periyodunda da çöğürler aşılanırlar.
Elma çöğürleri ya ilkbaharda sürgün göz aşısı yada yaz sonunda durgun göz aşısı ile aşılanırlar. Yurdumuzdaki fidanlıklarda (Meyvecilik Üretme İstasyonlarında) genellikle durgun T (Kalkan) göz aşısı tatbik edilir ve tatbik zamanı da Temmuz ayının ilk haftasında başlar, anaç ve kalem kabuk verene kadar devam eder.
3.2. Klon Anaçları (Vegetatif Anaçlar)
Memleketimizde son yıllarda budama, ilaçlama, seyreltme, hasat ve diğer bahçe işlerinde kullanılan işçi ücretlerinin yüksek olması, yetiştiricileri modern meyveciliğin gereklerine uymaya zorlamaktadır.
Modern meyvecilikte, sadece aşılanacak çeşidin (kalemin) değil, anacın da standart vasıfta olması arzu edilir. Bu gün vegetatif yollarla elde edilen klon anaçları modern meyvecilikte arzulanan anaç-kalem (çeşit) standardizasyonunu sağlamış yani bir örnek bahçe kurma imkan dahiline girmiştir. Vegetatif olarak üretilen elma klon anaçları çok bodurdan çok kuvvetliye kadar değişmektedir. Bunlar 1912 yılında İngiltere’de East Malling Araştırma İstasyonu’nda toplanan anaçlardan seçilmiştir. Daha sonra 1928 yılında pamuklu bite dayanıklı MM (Malling Merton) serisi, en son olarak ta Long Aston Araştırma İstasyonu ile ortaklaşa virüsten ari olan EMLA serisi geliştirilmiştir.
Elma klon anaçları “Stool Bed Layering” adı verilen ve Türkiye’de ilk defa 1986 yılında Tokat Meyvecilik Üretme İstasyonu Müdürlüğü’nde tesis edilen bir daldırma sistemi ile kolaylıkla çoğaltılmaktadır.
Söz konusu klon anaçları gelişme kuvvetlerine göre aşağıdaki gibi sınıflandırılmaktadır;
Çok Bodur M 8, M 9, M 27
Bodur M 26
Yarı Bodur M 7, MM 106
Kuvvetli M 2, MM 104, MM 111
Çok Kuvvetli M 16, M 25, MM 109, yerel ve geleneksel tohum (Çöğür) anaçları
Bu anaçlardan bugün meyvecilikte en çok kullanılanları M 9, MM 106 ve MM 111’ dir.
Şimdi kısaca bu anaçları tanıyalım;
M 9 : Çok bodur anaçlar içerisinde bu gün dünyada en çok kullanılanı M 9 anacıdır. Verimli topraklarda daha iyi gelişirler. Dikimden itibaren ömrü boyunca desteğe ihtiyaç gösterirler. Dikim hemen ertesi yılı meyve vermeye başlar ve en iyi şartlarda bile boyu 270 cm’yi geçmez. Çöğürlerin % 20-40’ı kadar gelişirler.
M 9 boğaz çürüklüğüne (Phytophytora spp) dayanıklı fakat ateş yanıklığı (erwina amylovora) ve pamuklu bite (Eriosoma Lanigerum) hassastır.
M 9 anacı “Stool Bed Layering” veya tepe daldırması ile çoğaltılır.
M 9 anacına aşılı çeşitler “ince iğ şekli” (Slender Spindle) terbiye sistemine göre şekillendirilir ve budanırlar.
M 9 anacına aşılı çeşitlerle kurulan bahçelerde uygulanacak dikim aralıkları toprak verimliliğine göre (1 m x 3 m) veya (1,5 m x 3,5 m) olmalıdır.
M 9 anacı üzerine kesinlikle Starkrimson Delicious veya Starkspur Golden Delicious gibi yarı bodur gelişen çeşitler aşılanmamalı, Starking Delicious, Golden Delicious ve Granny Smith gibi kuvvetli gelişen (standart) çeşitlerin aşılanmasıyla elde edilen fidanlarla bahçe tesis edilmelidir.
M 9 anacı aşılı çeşitlerin ekonomik ömürleri 15-17 yıldır. Verimli topraklarda ağaç başına 30-40 kg’ a kadar meyve verirler ki; bu da dekardan ortalama 7-10 ton ürün demektir. Dekara düşen ağaç sayısı olarak en az 200-250  adet, verimli topraklarda ise 300 - 330 ağaç hesaplanmalıdır.
MM 106 : Bugün dünyada ve yurdumuzda en çok tercih edilen bu anaç pamuklu bite (Eriosoma Lanigerum) dayanıklı, ancak kök boğazı çürüklüğüne (Phytophytora spp) hassastır. MM 106 anacı hem yarı bodur (Spur tipi) anaçlar hem de özellikle kuvvetli gelişen çeşitler için uygun bir anaçtır.
MM 106 üzerine yarı bodur çeşitler aşılandığında ilk 3 yıl meyve alınmayıp çiçeklerin koparılması gerekir.
MM 106 anacı kuvvetli gelişen tohum anaçlarının (çöğürlerin) % 50-60’ı kadar gelişir. Üzerine yarı bodur gelişen çeşitler aşılandığında ise ağaçlar hemen hemen M 9 üzerine aşılı kuvvetli gelişen çeşitler gibi küçük kalır. Bu bakımdan verilecek dikim aralıkları, üzerine aşılanan çeşide göre değişir. Kuvvetli gelişen çeşitler aşılandığında, toprağın kuvvetine göre (3 m x 3m) veya (4m x 3m), yarı bodur gelişen çeşitler aşılandığında ise (2,5m x 3.0m) veya (3 m x 4m) dikim aralıkları verilmesi uygundur.
Üzerine kuvvetli gelişen çeşitler aşılandığında değişik doruk dallı (modifiye lider), yarı bodur çeşitler aşılandığında ise çam şekli (bir lider ve çok sayıda yan dallı) terbiye sistemi tavsiye edilmektedir.
“Stool Bed Layering” ve “tepe daldırması” ile gayet kolay çoğaltılan bu anaç adi odun çeliği ile de % 70’in üzerinde köklendirilebilmektedir.
MM 111 : Bugün en rağbet gören ve tavsiye edilen bu anaç kuvvetli ve dik gelişir. MM 111 üzerine aşılı çeşitler yarı kuvvetli ağaçlar meydana getirirler ve kuvvetli büyüyen tohum anaçlarının (çöğürlerin) % 75-80’i kadar gelişirler. Gerek Starking Delicious, Golden Delicious ve Granny Smith gibi kuvvetli gelişen ve gerekse Starkrimson Delicious, Starkspur Golden Delicious ve Spur Granny Smith gibi yarıbodur gelişen çeşitlerle iyi performans gösterirler. Kuvvetli gelişen çeşitler aşılandığında verilecek dikim aralıkları (3.5m x 6.0m), spur çeşitler aşılandığında ise toprağın verimliliğine göre (3.0m x 4.5m) veya (3m x 5m) olmalıdır.

4. ELMANIN DÖLLENME BİYOLOJİSİ

Tek bir çeşit ile kurulmuş elma bahçelerinde bol çiçek görülmesine rağmen, meyve tutumunda ki yetersizliğin en büyük nedeni döllenme sorunudur. Elma çeşitleri genel olarak kendine kısırdırlar. Yani, kendi çiçek tozları ile döllenemezler. Mutlaka başka bir dölleyici çeşidin çiçek tozlarına ihtiyaçları vardır. Bu nedenle bahçe kurulurken iyi bir çeşit karışımı tertiplenmelidir. Çeşit karışımı yaparken, tercih edilen ana çeşidin dölleyici çeşidini (veya çeşitlerini) bilmek gerekir. Dölleyici çeşit tablosu aşağıda verilmiştir.
4.1. Döllenme Probleminin Çözümünde Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
- Elma bahçesi, tozlanma döllenme bakımından en elverişli bir plana göre kurulmalıdır. Dölleyici çeşidin esas çeşide oranı % 10-15 olmalıdır. Bu orana göre, dikimde her yüz fidandan 10-15 adedi dölleyici çeşitten, 85-90 adedi ise esas çeşitten oluşmalıdır. Dölleyici çeşitler ana çeşitten 12-15 metreden daha uzakta olmamalıdır.
- Seçilecek çeşitler arasında periyodiste bakımından bir uyuşmazlık olmamalıdır. Periyodiste, ağaçların bir yıl meyve verip, müteakip yıl dinlenmeleri demektir. Dölleyici olarak seçtiğimiz çeşit böyle bir karakterde ise bu çeşidin dinlenme yılında döllenme olmaz. Mesela Amasya Elması mutlak peryodiste gösteren bir çeşittir. Red Delicious ve Golden Delicious ise bir yıl çok, bir yıl orta derecede meyve verirler. Jonathan ve Rome Beauty çeşitleri ise her yıl düzenli meyve verme karakterindedirler.
- Seçilecek çeşitler arasında çiçek açma tarihlerinde önemli bir farklılık olmamalıdır. Yukarıda ki çeşitler içerisnde, Red Delicious, Golden Delicious ve Jonathan aynı tarihlerde çiçek açmasına mukabil, Rome Beauty bu üç çeşitten daha sonra çiçek açar. Bu nedenle Rome Beauty çeşidi bu üç çeşit için uygun dölleyici olamaz.
- Elmalarda ki yabancı döllenmeyi % 90 arılar yapar. Genç elma bahçeleri için gerekli arı miktarı her dört dekar için bir kovan veya her 30-40 dekar için 15 000 – 20 000 arıdır. Tam verime geçmiş ağaçlar için bu miktar 3-4 katına çıkarılmalıdır. Çiçek zamanı arı çalışması ve tozlanmanın sağlanabilmesi için bahçeler ilaçlanmamalıdır.

5. ELMA ÇEŞİTLERİ

Bugün dünyadaki elma çeşitlerinin sayısı 6 500’ü aşmakta olup, Türkiye’de ise bu sayı 460’ı bulmaktadır. Bunlar arasında kalite, verim yönünden yüksek ve ticari anlamda yetiştiriciliği yapılanların sayısı çok azdır.
Elma çeşitleri yetiştircilik alanlarında yüzyılların doğal seleksiyonu, tesadüf çöğürlerin ve kendiliğinden olan mutasyonlarla meydana gelmişlerdir. Bugünkü modern elma yetiştiriciliğinde ise, melezleme ıslahı yolu ile kalite ve verim yönünden çok üstün çeşitler elde edilmiştir.
Meyvecilikte kullanılan gerek anaç ve gerekse çeşidin gelişme kuvveti azaldıkça bir başka deyişle ağaç bodurlaştıkça yoğun (sık dikim) meyveciliğe doğru adım atılmış olur. Yoğun meyvecilikte is birim alanda daha fazla sayıda ağaç kullanıldığı için daha yüksek verim elde edilir. Bodur ağaçlardan kurulmuş meyve bahçelerinden erken yaşta ürün alınır. İş gücü ve yapılan masraflar azalır, kültür ve bakım uygulamaları kolaylaşır ve daha kaliteli meyve üretimi mümkün olur. Bodur elma ağaçları ise ya zayıf anaçlar kullanarak yada yarı bodur gelişen “spur” tipi çeşitler kullanmak sureti ile elde edilebilmektedir. Türkiye’de Starking Delicious ve Golden Delicious’un spur mutantları olan Starkrimson Delicious ve Starkspur Golden Delicious geniş ölçüde yetiştirilmektedir.
Spur tipi elmalar, gelişme özelliklerinden dolayı bakım işlerini kolaylaştırmaktadır. Özellikle zayıf gelişmeleri ve erken meyveye yatmaları nedeni ile yetiştiriciler tarafından çok ilgi görmektedir. Bunlar erken yaşta ve hemen dikimin ertesi yılı bile meyve verdiklerinden, kuruluş masrafları daha kısa zamanda karşılanmaktadır.
Yalova Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü’nde yapılan bir seri çalışmada dünyanın bilinen önemli bazı elma çeşitleri ile ülkemizde yetiştiriciliği yapılan elma çeşitleri denenmiş ve bunlardan en iyi sonuç verenler ümit var olarak seçilmişlerdir. Bunların üretim kuruluşlarında damızlıkları kurulmuş olup, ülke çapında yetiştiricilere dağıtımı yapılmıştır.

5.1. Spur (Yarı bodur) Elma Çeşitleri :
Yarı bodur çeşitlerin gelişmeleri ve yetiştirilmeleri diğerlerinden farklılık göstermektedir. Bu farklı özellikleri şöylece sıralayabiliriz;
Bu çeşitler;
1- Starking Delicious ve Golden Delicious’a göre daha küçük hacimli (2/3 ü kadar), daha dik ve toplu bir ağaç yapmaktadırlar.
2- Dalların en ucundaki tomurcuk ile onun hemen altındaki tomurcuk odun dalı yapar, diğer tomurcuklar meyve dalı şeklinde gelişir. Bu yüzden Spur çeşitler fazla dallanmazlar.
3- Boğum araları daha kısadır, bir başka ifadeyle Spur tipi elmalarda diğer standart tiplere göre aynı uzunluktaki bir dalda daha fazla boğum ve dolayısıyla daha fazla yaprak vardır.
4- Tepe tomurcuklarının gelişmesi daha zayıftır.
5- Yan dallar Lider dala göre daha kuvvetli gelişme eğilimindedir.
6- Odunları daha serttir.
7- Yapraklar daha yeşil ve daha kalın dokuludur.
8- Meyve tutum yüzdesi daha yüksektir. Meyvenin dalcığa bağlanması daha kuvvetlidir ve sonuçta da meyve dökümü daha azdır.
9- Ağacın gelişmesinde çiçek tomurcuklarının teşekkülü daha erkendir ve çiçek tomurcuklarının miktarı daha fazladır.
10- Ağaçlar daha erken yaşlarda meyveye yatar.
11- Meyveleri daha iri ve daha muntazamdır.
12- Olgulaşma zamanları 8-15 gün kadar geçtir.
Tohum anaçları (çöğürler) ve MM111 gibi kuvvetli anaçlar yanında MM106 gibi yarı bodur klon anaçlarına aşılanabilen spur çeşitler asla M9 gibi çok bodur anaçlara aşılanmamalıdır.
Spur çeşitler kuvvetli anaçlar üzerine aşılandıkları zaman verilecek en ekonomik dikim mesafesi ağaç başına hiçbir zaman 15-20 m²’ den fazla saha düşmeyecek şekilde ayarlanmalıdır. Yani dikim mesafesi 5x3 m., 5x4 m olmalıdır.
Spur çeşitler MM106 gibi yarı bodur klon anaçlarına aşılandıkları zaman 2.5x4 m veya 3x4 m dikim aralıkları verilmesi uygundur.
Kısaca ikinci yıldan itibaren her ana dal tıpkı tek bir fidanmış gibi ele alınarak bunlar üzerinde ikinci ve ondan sonraki yıllarda da üçüncü, dördüncü sıradaki dallar teşkil edilir.

BODUR MEYVE YETİŞTİRİCİLİĞİ

İlk defa denenecek çeşitlerde en önemli faktör çeşidin soğuklanma süresidir.  Soğuklanması uzun olan ve bu ihtiyacı karşılanmayan ağaç meyve vermez! Soğuklama ihtiyacı kısa süren bitki, ilkbahar geç donlarından zarar görerek çiçeklerini dökebilir! Bölgenin güneşlenmesi, gece-gündüz sıcaklık farkları, nemi,.. gibi iklim koşulları dikkate alınmalıdır. Ağaç kış donlarına karşı dayanıklı olmalıdır. Hastalık ve zarralılara karşı dayanıklılığına dikkat edilmelidir.

2) Kullanacağınız fidan adeti, fidanın hangi anaç üzerine aşılı olduğuna, toprak verimine, dikim sistemine göre değişir. Geleneksel fidanlarla kurulan bir şeftali bahçesinde 6x6m kullanılırken yarı bodur anaç üzerine aşılı fidanlarla 2,5x4,5m mesafeye kadar yoğunlaşabilir. Bir Ziraat mühendisi ile tartışarak karar verilmelidir.

3) Bodur meyve, daha doğrusu bodur meyve fidanı, anaçı (kökü) ağaca bodurluk etkisi veren meyve fidanlarıdır. Minyatür meyve vermezler. Bodur kökleri sayesinde daha sık dikim şansı verirler. Bu da birim alanda daha çok fidan dikip, daha çok meyve almak demektir.

Bodur meyvelerin en önemli özelliği, ağacı verime daha erken yatırmasıdır. Geleneksel bahçelerde 3. veya 4. yıl meyve vermeye başlayan ağaç, Bodur meyve fidanlarıyla 2. yıl verime yatar. Bahçenin 4. senesinde ekonomik verime geçer. Bodur anaçlar genellikle klon anaçlardır, yani doku kültürü gibi vegetatif yöntemlerle çoğaltılırlar. Doku kültürü çoğaltma tekniği ile virüsten ari, hastalıksız ve bir örnek bitkiler elde edilir.

4) Bahçe kurarken toprağın yapısına dikkat etmek gerekir. Genellikle iyi havalanmış, hafif topraklar uygundur. Topraktaki taban suyuna dikkat etmek lazımdır. Bazı bitkilerin değişik topraklara toleransı çok zayıf olabilir, mümkünse toprak ıslah edilmelidir (drenaj kanalları, sırta dikim, toprak taşıma... gibi tekniklerle). Toprak analizi yaparak toprağın yapısını ve besin madde durumunu öğrenebiliriz. Bahçe kuracağımız araziyi yeni alacaksak hastalık (nematod, kök kanseri,..) analizi yaptırmak lazımdır.

Toprağın kireç durumu, pH’sı, tuzluluk ve hattaa nematod durumuna göre uygun anaç kullanmak bize daha iyi sonuçlar verir.

5) Fidan dikim zamanı, Kasım-Şubat tarihleri arasındadır. Kış sert  geçmeyen bölgelerde sonbahar dikimi, kök sisteminin daha iyi gelişmesini sağlar. Tüplü fidanları 12 ay boyunca dikim yapabilirsiniz.

6) Fidan dikim çukurları dikimden en az 2 ay öncesinden açılıp havalandırılması lazımdır. Dikim çukurları hazırlanmadan dekara 25-40kg Triple Super Fosfat uygulanıp toprağın sürülmesi bitki kök gelişiminde faydalı olur. Ağır topraklarda dikim çukuru kökün rahat gelişmesi için daha geniş açılmalıdır. Açık köklü fidanları dikimden önce suya yatırmak tutma oranını artırır. Kökteki kırılma ve zedelenmeler tuvalet budamasıyla temizlenmelidir. Kullanılan makası dezenfekte ederek kullanmak lazımdır. Köklere dikimden önce kök kanserine ve mantari enfeksiyonlara karşı korumak için mutlaka ilaç uygulanmalıdır. Dikim çukuruna organik gübre atılması tavsiye edilir, hayvan gübresi değil! Dikim derinliğine dikkat edilmesi gerekir, fidanların aşı noktası toprağın 2-3 cm üzerinde kalmalıdır. Diktikten sonra toprakla kapatıp hafifçe bastırmak ve cansuyunu hemen vermek gerekir.

7) Ağaçları budarken, belirlenen terbiye sistemi, meyve çeşidi, nem, güneşlenme gibi çevre koşulları önemlidir. Her meyvenin meyve verdiği aksamlar farklı olabilir (bir yaşlı dal, gövde üzeri,..) Ziraat mühendisiniz ile görüşerek budama yapmalısınız. Budama ağacın verimi üzerinde çok önemlidir, düzenli olarak yapılırsa, verimlilik sürekli olur. 

8) Bahçemizi hazırlayıp diktikten sonra en önemli husus iyi bir gübre programı hazırlamaktır. Toprak analizi sonucu çıkarılması gerekir. Ziraat Mühendisi ile toprak ve bitki çeşidine göre çıkarılmalıdır. Genel olarak; 3-4 kg N/ da, 1,5-2 kg P2O5 / da, 5-6 K2O/ da besin elementi için; 10 kg Amonyum Sülfat, 2 kg MAP (Mono Amonyum Fosfat), 12 kg Potasyum Sülfat veya Potasyum Nitrat, 2 kg Fosforik Asit ( %85) dikimden sonraki ilk yıl için dekara uygulanabilir. 

9) Kendine verimli meyvelerde tozlayıcıya ihtiyaç olmasada, değişik çeşitler verimi artırır. Kendini döllemeyen çeşitlerde mutlaka tozlayıcı kullanılmalıdır. 

10)Meyve ağaçlarında açan çiçeklerin ortalama %10’u sağlıklı meyve tutar, bu oran ağacın besleyebileceği miktardır. Bazı çeşitlerde doğal olarak çiçek ve küçük meyve dökümleri görülür. Seyretlme gereken ağaçları mekanik (elle kopararak) ya da kimyasal (veya hormonal) yollarla seyreltmek gerekebilir. Hastalıklı, şekli bozuk, küçük kalmış meyvelerin seyreltilmesi sayesinde kalan meyveler daha iri gelişir. Çeşide göre birim alandaki (daldaki) meyve adedi veya  meyve arası uzaklıklara göre seyreltme yapılır. 

11)Bodur meyve fidanları dikiminin ertesi yıl verime başlar ve 4. senesinde tam verime ulaşır, bunun yanında ömürleri geleneksel bahçelere göre daha kısadır. 15 yıl ekonomik ömrü vardır. İyi bakım, bahçenin ömrünü olumlu etkiler. Bodur meyve yetiştiriciliğini seçmemizin sebebi yapılan yatırımın erken geri dönmesi ve birim alandan daha çok verim elde etmektir. 

12)Sağlıklı bir fidanın kılcal kökleri gelişmiş, taze olmalıdır, dalları taçlanmış ve gövdesi belli kalibrede olmalıdır. Fidan alırken, nakliyesi sırasında zarar görmediğinden emin olmanız gerekir, kökleri kurumamış olmalıdır. 

YUMUŞAK ÇEKİRDEKLİ MEYVE ZARARLILARI

KIRMIZI ÖRÜMCEKLER


Kırmızı örümcekler (Akarlar), çok küçük olmaları nedeniyle ancak bir büyüteçle görülebilirler.

Kırmızı örümcekler, yumuşak ve sert çekirdekli meyve ağaçlarında zarar yaparlar. Bulundukları ağaçlarda yaprakların bitki özsuyunu emerek zararlı olurlar.


Yaz mücadelesinde bir yaprağa düşen kırmızı örümcek sayısı 3 veya daha fazla ise birinci ilaçlama uygulanır. 

YAPRAK BITLERI


Yaprak bitleri meyve ağaçlarının yaprak ve sürgünlerinde gruplar halinde bulunurlar. Yaprak bitleri gruplar (koloniler) halinde yaşarlar.


Yaprak bitlerinin yaşayışı ve çoğalma koşulları gözönüne alınarak, çoğalmalarını engelleyici bazı işlemler yapılabilir. Bunlar bahçe içindeki yabancı bitkilerin imha edilmesi, toprak sürümüne özen gösterilmesi ve budama gibi kültürel işlemlerdir.


Ülkemizde yaprak bitlerinin, gelin böcekleri gibi çok sayıda doğal düşmanı bulunmaktadır. Bu faydalı böcekleri korumak ve etkinliklerini arttırmak için yaprak bitlerine karşı kullanılacak ilaçların seçimine ve ilaçlama zamanının iyi ayarlanmasına özen gösterilmelidir.


ARMUT YAPRAK PİRELERİ


Armut yaprak pireleri, armut ağaçlarının önemli bir zararlısıdır. Nimf ve erginler ilkbaharda gelişmekte olan sürgün, yaprak ve tomurcukları sokup, bitki özsuyunu emerler. Yoğunluğun fazla olduğu yerlerde bu tatlımsı madde sıvı halinde meyve, sürgün, yaprak ve dalların üzerini örter ve hatta buralardan aşağıya toprağa akar.


Armut yaprak pirelerinin mücadelesinde kültürel önlemler;

Ağaçların tekniğine uygun bir şekilde budanması,

Dayanıklı armut çeşitlerinin yetiştirilmesi,

Ara ziraatının yapılmamasıdır.


İlaçlama zamanı çok önemlidir. En etkili ilaçlama, ağaçların yapraklı döneminde, zararlının nimflerinin görüldüğü ve bunların salgılandığı tatlımsı madde akıntısının henüz başlamadığı zamanda yapılan erken ilaçlamadır.


VİRGÜL KABUKLU BİTİ


Virgül kabuklubiti, ağaçların gövde, dal ve meyvelerinde zararlıdır. Bitki özsuyunu emerek beslenirler. Mücadele, kış ve yaz ilaçlamaları şeklinde yürütülür.


SAN JOSE KABUKLU BİTİ


İç karantina listesinde yer alan San Jose Kabuklu Biti meyve ağaçlarının çok önemli bir zararlısıdır. Ağaçların gövde, dal sürgün, yaprak ve meyvelerinde bitki özsuyunu emerek beslenirler. Yayılması önlenmezse ve ağaçların zayıflamasına, yoğunluğun yüksek olması halinde ağaçların kurumasına neden olur. Meyve üzerindeki kırmızı lekeler en tipik özelliğidir.


Mücadelesinde kültürel önlemler çok önemlidir.


Bahçelerde toprak işlemesi, sulama, gübreleme, budama tekniğine uygun olarak yapılmalı,

Bulaşık ağaçlar kısa budamalara tabi tutulmalı, budama artıkları mutlaka yakılarak yok edilmeli,

Bulaşık ağaçlardan aşı için kalem alınmamalıdır.


Zararlıya karşı kış ilaçlaması, erken ilkbahar ilaçlaması ve yaz ilaçlaması şeklinde yürütülür.







ELMA IÇ KURDU


Elma iç kurdu, zararını doğrudan meyvede yapar. Mücadelesi yapılmayan bahçelerde % 100 ürün kaybına neden olabilmektedir.





Zararı meyve içinde beslenen larvalar yapar. Kurtlanan meyveler vaktinden önce dökülür ve tamamen ziyan olur.





Elma İç Kurdunun mücadelesinde hedef her döle ait larva çıkışı süresince ağaçları ilaçlı bulundurarak yumurtadan çıkan larvaları meyve içine girmeden önce öldürmektir. İlk larva çıkışlarının belirlenmesi çok önemlidir. Bunun için, tuzak bant yöntemi, cinsel çekici tuzaklar, etkili sıcaklıklar toplamı ve 500 meyve kontrolü yöntemleri kullanılır.


Yumurtadan ilk larva çıkışı görüldüğünde birinci ilaçlama yapılar. 15-20 gün ara ile iki ilaçlama daha yapılır.







Elma ağkurdunun larvaları, elma ağaçlarının yapraklarını yemek suretiyle zarar yaparlar. Ağaçları tamamen yapraksız bırakarak, yanmış gibi bir görünüm almasına neden olurlar (Şekil 14,15).






İlkbaharda yapraklarda larvaların ilk zararlarının görülmesinden, son larva devresine kadar ilaçlı mücadele yapılabilir. Ağaç başına ortalama 10 larva paketinin sayılması halinde ilaçlı mücadele gerekir. Yaprak büken mücadelesi ağ kurdunun mücadelesi ile beraber yürütülür.


ELMA GÖVDE KURDU


Larvalar, elma ağaçlarının gövde ve kalın dallarının kambiyum kısmında beslenerek zarara neden olurlar. Ağaçların gelişmeleri yavaşlar, yapraklar küçülür, sararıp dökülmesine, meyvelerin kalitesinin bozulmasına ve hatta ağacın kurumasına neden olur.


Kültürel önlemler büyük önem taşır.


Bahçede sulama, gübreleme ve budama gibi işlemler tekniğine uygun olarak yapılmalıdır. Bu işlemler yapılırken ağaçları yaralamamaya özen gösterilmelidir. Ağaç kabuklarındaki larvalar kış döneminde bıçakla temizlenmeli ve açılan yaralar macunla kapatılmalıdır.


Kimyasal mücadelesi oldukça zordur. Amaç larvaların ağaç kabuğu içine girmeden yok edilmesidir. İlk ilaçlama zamanı yumurta açılımına veya ilk ergin çıkışına göre saptanır.


ALTIN KELEBEK


Altın kelebeğin larvaları, başta armut olmak üzere birçok meyve ağacında ve orman ağaçlarında zarar yapmaktadır.


Larvalar ağaçların yapraklarını yiyerek zararlı olmaktadır. Yoğunluğunun yüksek olması halinde ağacı tamamen yapraksız bırakabilmektedir.


Bu zararlı kışı, kese şeklindeki yuvalar içinde larva halinde geçirir. İlkbaharda ağaçlarda yapraklanmanın başlaması ile yuvalardan çıkan larvalar gruplar halinde taze yapraklarla beslenirler.


Kışın ağaçlar üzerinde görülen larva yuvalarının kesilip toplanması, zararlı yoğunluğunu büyük ölçüde azaltmaktadır.

Kimyasal mücadelede en uygun ilaçlama zamanı, ilkbaharda larvaların kışlık yuvaların terkettikleri dönemdir.


AMERİKAN BEYAZ KELEBEĞİ


İç karantina listesinde yer alır. Larvaları meyve ve orman ağaçlarında zarar yapar. 250 bitki türünde zarar yaptığı kayıtlıdır. Larvalar, ağaçların yapraklarında sadece ana damar kalacak şekilde beslenerek zarar yaparlar.


Yumurta paketlerinin veya larvaların toplanarak imha edilmesi önemli bir kültürel işlemdir. İlaçlı mücadeleye larvaların ağlarını örmeye başladıkları zaman veya yumurta kümelerindeki bütün yumurtaların açıldığı bir dönemde başlamalıdır.